IPSI / Ukryte / Dlaczego dajesz się ponieść emocjom?
Dlaczego dajesz się ponieść emocjom?

Dlaczego dajesz się ponieść emocjom?

Czy chcesz nauczyć się kontrolować swoje reakcje emocjonalne w sytuacjach stresujących i trudnych rozmów? Powinieneś wiedzieć, że w kontaktach, relacjach z innymi występują dwie fazy reakcji emocjonalnych: pierwotna i wtórna. Od Ciebie zależy, która stanie się faktem.

Zacznij kontrolować pierwotną reakcję emocjonalną

Nasz mózg emocjonalny reaguje w ten sam sposób w sytuacji realnego zagrożenia co w sytuacji niegroźnej, choć stresującej rozmowy z drugim człowiekiem. Dzieje się tak, ponieważ nie jest selektywny i nie różnicuje zagrożeń na większe i mniejsze. Można powiedzieć, że każdą sytuację stresową, bez względu na to, czy jest to atak niedźwiedzia, czy trudna rozmowa, nasz mózg emocjonalny traktuje, jako realne zagrożenie.

Kiedy dostajesz nieprzyjemny e-mail od szefa, kiedy bliska osoba zachowuje się wobec Ciebie nieprzyjaźnie, nie fair, obraża cię, zarzuca Ci coś czego nie zrobiłeś, deprecjonuje Twoje wartości, bez zastanowienia reagujesz emocjonalnie i działasz, jakbyś włączył emocjonalnego autopilota. Twój mózg emocjonalny natychmiast uaktywnia reakcję stresową walki-ucieczki i aktywuje jeden z pierwotnych wzorców reagowania (walka, ucieczka lub zastyganie). Reaguje dokładnie tak, jak reagował zawsze w sytuacjach prawdziwego zagrożenia.

Już na pierwszym etapie, poprzez odpowiednie ćwiczenia i trening możemy nauczyć się kontrolować naszą pierwotną reakcję emocjonalną – zatrzymać ją, opanować i zintegrować negatywne emocje z naszym mózgiem świadomym. Nie jest to łatwe, ale mając odpowiedni zestaw narzędzi, silną wolę i determinację, jesteś w stanie sobie poradzić.

Opanuj swoje ego bólu

Często w sytuacji trudnej rozmowy, zaraz po pierwotnej reakcji emocjonalnej, nasze negatywne emocje zaczynają narastać i nakręcać się. W procesie tym bierze udział nie tylko nasz mózg emocjonalny, lecz także mózg refleksyjny, czyli świadoma część naszego mózgu. Co się wtedy dzieje?

  • Najpierw pojawia się natłok negatywnych myśli i nieprzyjemnych komentarzy dotyczących sytuacji bądź naszego rozmówcy. Często wypowiadamy je na głos, pogarszając sytuację.
  • Następnie te pejoratywne myśli, komentarze, narracje generują kolejne negatywne emocje.
  • Te z kolei doprowadzają do kolejnej eskalacji.
  • I tak wpadamy w błędne koło naszej reakcji emocjonalnej.

Jak to wygląda w praktyce?

Powiedzmy, że w trakcie trudnej rozmowy, odbierasz komunikat swojego rozmówcy jako zagrożenie. Pojawia się pierwotna reakcja i pierwotne emocje, które są zainicjowane przez fight-flight syndrome i pierwotny wzorzec reakcji. Masz trzy możliwości: walczyć, uciekać zastygnąć. A może istnieje jeszcze jedna opcja?

Jeśli nie zatrzymasz pierwotnej reakcji w tym momencie, pojawia się reakcja wtórna. Wszystkie komunikaty i zachowanie Twojego rozmówcy zaczynasz odbierać osobiście, jako atak na Twoją osobę. Masz wrażenie, że Twój rozmówca Cię obraża, uważasz, ze obniża on Twoją wartość, uderza w Twoje poczucie własnej wartości, być może nawet godności, czujesz się pokrzywdzony, zły, nawet wściekły. Reagujesz wtedy z poziomu własnego ego – ego bólu.

Podczas reakcji wtórnej Twoje ego bólu przejmuje kontrolę:

  • Tworzy różnego rodzaju negatywne narracje, komentarze o danej sytuacji i zachowaniu rozmówcy.
  • Te z kolei generują kolejne negatywne emocje wtórne.
  • Pod ich wpływem działasz nieskutecznie i nie realizujesz celu rozmowy.

Co za kretyn, jak ona mogła mi to zrobić, ja mu zaraz pokażę, kto tu rządzi – brzmi znajomo? W ten sposób wzmacniasz cały proces emocjonalny, nakręcasz się i wkręcasz w spiralę negatywnych emocji. Mechanizm ten eskaluje, a Twoje emocjonalne zachowanie z każdą chwilą jest coraz mocniejsze. Twój mózg emocjonalny wraz z twoim ego terroryzują świadomy mózg refleksyjny, który generuje nowe i nowe negatywne myśli i narracje.

Co się stanie, jeżeli Twoje ego bólu przejmie kontrolę?

Jeśli fiksujesz się na osobistym postrzeganiu trudnej sytuacji czy zachowania Twojego rozmówcy i nie potrafisz się od tego świadomie zdystansować, pozwalasz na eskalację emocji i to one zaczynają rządzić Twoim samopoczuciem, zachowaniem, reakcjami wespół z Twoim mózgiem emocjonalnym. I chociaż świadoma część Twojego mózgu, czyli Twój mózg refleksyjny, będzie aktywny, nie będzie Ci sprzyjał. Będzie działać pod dyktando mózgu emocjonalnego i tworzyć negatywne myśli i komentarze, wciągając Cię w koło negatywnych emocji.

Naucz się, jak zapanować nad swoim ego bólu

Jeżeli chcesz wykształcić w sobie umiejętność świadomego i efektywnego radzenia sobie ze stresującymi sytuacjami trudnych rozmów, weź udział w warsztatach.

Zgłoś się na „Trudne rozmowy”

Krzysztof Kaluta

Krzysztof Kaluta
Psycholog, konsultant, coach, psychoterapeuta. Stypendysta Instytutu Psychologii Zorientowanej na Proces im. C.G. Junga w Zurichu. Współpracował z takimi firmami doradczymi, jak Chiltern Consultancy Int., czy Right Management Manpower Group. Od wielu lat prowadzi szkolenia, coaching oraz projekty konsultingowe.