IPSI / Blog / Codzienność w afekcie – kiedy emocje biorą górę?
Codzienność w afekcie – kiedy emocje biorą górę?

Codzienność w afekcie – kiedy emocje biorą górę?

Czy wiesz, dlaczego przestępstwo popełnione pod wpływem silnych emocji, nazywane w terminologii prawa karnego działaniem w afekcie, czy w przypadku zabójstwa morderstwem w afekcie i jest traktowane dużo łagodniej przez wymiar sprawiedliwości niż zabójstwo z premedytacją? I co ma to wspólnego z naszą pracą? Sprawdź.

W powyższej sytuacji zachowanie sprawcy, który jeśli wskazują na to dowody, znajdował się pod wpływem silnych emocji, traktowane jest jako okoliczność łagodząca – po prostu w tym danym momencie osoba ta działała, częściowo lub w całkowicie nieświadomie. Osoba znajdująca się pod wpływem skrajnych, negatywnych emocji może nie kontrolować w pełni swojego zachowania, o czym wspominałem w poprzednim artykule. W sytuacji karnej, to może pomóc oskarżonemu, jako okoliczność łagodząca jego czyn.

Co nam pomaga, a co przeszkadza?

Dla nas taka sytuacja w codziennych kontaktach społecznych nie jest w żadnym wypadku pomocna – ogranicza naszą możliwość świadomego podejmowania decyzji i wyboru skutecznego. Powoduje że działamy jak automat, bez świadomości tego, co robimy w tym danym momencie.

Kiedyś w dalekiej przeszłości mechanizm ten ratował nam życie w sytuacjach realnego zagrożenia. Zdarza się że i dziś nam je ratuje, jeśli zajdzie taka potrzeba. Jednak ten mechanizm działa także w zwykłych sytuacjach społecznych i w relacjach z innymi ludźmi, kiedy pojawia się jakiś problem, na przykład podczas trudnych i stresujących rozmów. Dzieje się tak dlatego, ponieważ proces który zachodzi w naszym mózgu jest mało selektywny i nasz mózg emocjonalny nie różnicuje sytuacji realnego zagrożenia życia od stresującej, trudnej rozmowy. Dodatkowo schematy skojarzeniowe w naszej pamięci emocjonalnej działają również mało precyzyjnie. Ale za to bardzo szybko. Coś za coś. Szybkość kosztem precyzji.

Afekt podsycony alkoholem

Znamy też dobrze takie sytuacje, kiedy ktoś stracił kontrolę nad sobą, doszło do rękoczynów, czy zachowań bardzo agresywnych. Oczywiście są to skrajne reakcje, ale się zdarzają. Warto dodać, że alkohol osłabia nasz mózg refleksyjny i świadome procesy zachodzące w nim. Ułatwia tym samym przejmowanie kontroli nad naszym zachowaniem przez nasz mózg emocjonalny, który w zależności od tego, jakie sygnały odbierze i jak je skojarzy i zinterpretuje, tak właśnie zareaguje. Trzeba wiedzieć, że pamięć emocjonalna jest skuteczna, ale niezbyt precyzyjna i niedokładna. Dlatego tak niewiele czasem trzeba, żeby nasza reakcja była szybka i gwałtowna, kiedy pojawiają się silne emocje połączone z procentami. To właśnie ten mechanizm niejednokrotnie utrudnia nam budowanie stabilnych relacji – zarówno w życiu prywatnym jak i zawodowym.

Co zrobić, żeby opanować emocje ?

Tak jak kiedyś w przypadkach realnego zagrożenia życia, tak i dzisiaj w sytuacji trudnej i stresującej rozmowy działają te same siły. Jednak w sytuacjach społecznych – trudnych, stresujących rozmów, czy relacji z innymi – nasze życie z pewnością nie jest zagrożone. Co najwyżej nasze ego…

Aby skutecznie radzić sobie z własnymi emocjami, trzeba mieć silny i sprawny mózg refleksyjny, żeby działał bez zarzutu i nie dał się zdominować naszym emocjom, a jedynie uważnie ich słuchał i wyciągał wnioski. Jeśli chcemy dobrze radzić sobie w sytuacjach trudnych i stresujących rozmów, trzeba ćwiczyć i doskonalić nasz świadomy mózg refleksyjny, aby mieć z nim pełen kontakt nawet w sytuacji stresu i silnych, negatywnych emocji. Świadomy i sprawny mózg refleksyjny z jednej strony słucha ważnych sygnałów, które przekazuje mu mózg emocjonalny, z drugiej strony skutecznie zarządza tymi emocjami i świadomie podejmuje decyzję, które zachowanie wybrać. Potrafi świadomie decydować i wybierać konkretne, skuteczne zachowanie, czy strategie komunikacyjną, która będzie najlepszą odpowiedzią na trudne i stresujące zachowanie naszego rozmówcy.

Co zrobić, aby trzymać emocje na wodzy? Jak nauczyć się reagować adekwatnie do danej sytuacji? Na te i inne pytania odpowiem podczas warsztatów Trudne rozmowy – do zobaczenia!

Zgłoś się na „Trudne rozmowy”

Krzysztof Kaluta

Krzysztof Kaluta
Psycholog, konsultant, coach, psychoterapeuta. Stypendysta Instytutu Psychologii Zorientowanej na Proces im. C.G. Junga w Zurichu. Współpracował z takimi firmami doradczymi, jak Chiltern Consultancy Int., czy Right Management Manpower Group. Od wielu lat prowadzi szkolenia, coaching oraz projekty konsultingowe.